Không phúc lợi nào hấp dẫn bằng lương

Báo cáo Lương & Thị trường Lao động năm 2026 do Navigos Group (tập đoàn cung cấp dịch vụ tuyển dụng, sở hữu nền tảng VietnamWorks) công bố cho thấy, mức thu nhập vẫn là yếu tố được người lao động quan tâm nhất trong năm qua. Cụ thể, 78,71% nhân sự ưu tiên phúc lợi tài chính bao gồm lương, các gói phụ cấp và trợ cấp, khi tìm kiếm cơ hội việc làm trên thị trường lao động.

Như vậy, lương, thưởng ngày càng chứng minh vai trò quan trọng đối với người lao động ở các ngành nghề, đặc biệt trong bối cảnh nhiều biến động. Bên cạnh thu nhập, khả năng thăng tiến cũng được 38,36% người lao động xem xét trong quá trình tìm kiếm công việc mới.

Tiền lương của người lao động năm 2025 đã tăng khoảng 10%.

Nhìn chung, phần lớn người lao động mong muốn làm việc tại môi trường đáp ứng tốt cả giá trị hiện tại (thu nhập) và giá trị tương lai (cơ hội phát triển). Nếu thu nhập phản ánh nhu cầu được công nhận đúng với năng lực, mức độ đóng góp thì cơ hội phát triển thể hiện kỳ vọng tích lũy kinh nghiệm, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trong dài hạn. Bên cạnh thu nhập, cơ hội thăng tiến, văn hóa doanh nghiệp (36,37%) và môi trường làm việc (25,95%) cũng thuộc nhóm yếu tố ưu tiên.

Cũng theo báo cáo, thu nhập là yếu tố có sức ảnh hưởng lớn nhất đến quyết định rời bỏ công việc hiện tại của người lao động. Có 30,66% người tham gia khảo sát khẳng định thu nhập chưa đáp ứng kỳ vọng là nguyên nhân “nhảy việc”. Trong khi đó, 24,71% chuyển đổi công việc vì thiếu cơ hội học hỏi và phát triển. Đây chính là 2 trụ cột định hình hành vi dịch chuyển việc làm của lực lượng lao động Việt Nam trong giai đoạn này.

Kết quả tương tự cũng được ghi nhận ở báo cáo Thị trường Việc làm Việt Nam trong bối cảnh mới do Việc Làm 24h và Cốc Cốc Research thực hiện. Theo đó, trong bối cảnh thị trường nhiều biến động, sự ổn định và an toàn của công việc là yếu tố hàng đầu giúp “giữ chân” người lao động. Phần lớn người lao động (40%) định nghĩa “ổn định” trong công việc là ổn định về mặt tài chính, tức là nhân sự có lương, thưởng, bảo hiểm rõ ràng, đồng thời được trả đúng hạn. Bên cạnh yếu tố vật chất, “ổn định” còn gắn với mục tiêu công việc rõ ràng, an toàn tâm lý ở môi trường làm việc và khả năng nâng cấp kỹ năng để không bị tụt lại trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng.

Đặc biệt, lương, thưởng không chỉ là yếu tố quyết định mức độ ổn định trong công việc, mà còn có khả năng dẫn đến nhu cầu chuyển đổi công việc. Cụ thể, 44,1% cho biết sẽ “xem xét” cơ hội lao động mới khi phúc lợi tài chính không còn cạnh tranh.

Vẫn còn chênh lệch giữa tiền lương

Dữ liệu khảo sát cho thấy mặc dù 3 loại bảo hiểm bắt buộc theo quy định của Nhà nước: bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp đều chiếm tỷ lệ cao, nhưng vẫn chưa đạt mức bao phủ hoàn toàn. Như vậy, vẫn còn một bộ phận người lao động chưa được tham gia đầy đủ các chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Đảm bảo tiền lương cũng như các chế độ phúc lợi giúp doanh nghiệp giữ chân người lao động

Kết quả khảo sát cũng cho thấy, lượng lớn người lao động Việt Nam (43,1%) được doanh nghiệp đóng BHXH dựa trên một mức lương cố định thấp hơn thu nhập thực tế, trong khi 38,3% cho biết được đóng BHXH trên toàn bộ thu nhập gộp hằng tháng. Sự chênh lệch này phản ánh các cách thức áp dụng căn cứ đóng BHXH khác nhau giữa các doanh nghiệp. Một số doanh nghiệp lựa chọn đóng BHXH trên mức lương thấp hơn để tối ưu chi phí lao động, giảm tổng nghĩa vụ đóng BHXH hoặc duy trì tính cạnh tranh chi phí trong bối cảnh thị trường còn nhiều áp lực.

Bên cạnh đó, gần 10,7% người lao động chỉ được đóng BHXH trên mức lương tối thiểu vùng và 4,78% không được đóng BHXH. Như vậy, vẫn tồn tại tình trạng chưa tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật về BHXH tại một bộ phận doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ hoặc nhóm lao động phi chính thức. Việc đóng BHXH không đúng với thu nhập thực tế có thể phát sinh từ hạn chế về ngân sách, thiếu hiểu biết pháp luật hoặc chủ đích giảm chi phí vận hành. “Có thể thấy, mức độ tuân thủ chính sách BHXH giữa các doanh nghiệp vẫn chưa đồng đều. Việc đa số người lao động không được đóng BHXH trên thu nhập thực tế dẫn đến khoảng cách đáng kể giữa mức lương thực nhận và quyền lợi được ghi nhận trên sổ BHXH. Điều này làm giảm mức hưởng của người lao động ở nhiều chế độ như ốm đau, thai sản, hưu trí và trợ cấp thất nghiệp, đồng thời gia tăng rủi ro an sinh trong dài hạn”, báo cáo nêu.

Bên cạnh các phúc lợi bắt buộc theo quy định, nhiều doanh nghiệp cũng triển khai thêm phúc lợi phổ biến khác như: Nghỉ lễ, Tết và sinh nhật có hưởng lương (69,09%), khám sức khỏe định kỳ (65,67%), thưởng tháng lương thứ 13 (65,61%) và phụ cấp ăn trưa, xăng xe hoặc điện thoại (59,78%). Doanh nghiệp ngày càng chú trọng hơn đến sức khỏe, phúc lợi tài chính và các hỗ trợ thiết thực tới người lao động.

Bước sang năm 2026, thị trường việc làm Việt Nam được dự báo sẽ tiếp tục biến động mạnh và phân hóa sâu theo ngành nghề, buộc người lao động phải chuyển từ tư duy “ổn định việc làm” sang “ổn định năng lực”. Đặc biệt, trong bối cảnh AI, tự động hóa và chuyển đổi số tăng tốc, người lao động cần chuyển từ tư duy “ổn định việc làm” sang “ổn định năng lực”, ưu tiên nâng cao kỹ năng số, khả năng vận hành công nghệ và duy trì tinh thần học tập suốt đời như một chuẩn mực mới trên thị trường.

Đối với doanh nghiệp/nhà tuyển dụng, Navigos Group cho rằng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ngày càng phụ thuộc vào chiến lược quản trị nguồn nhân lực gắn với chuyển đổi số, thay vì chỉ tập trung vào nhu cầu tuyển dụng ngắn hạn. Trong đó, năng lực công nghệ nền tảng sẽ dần trở thành yêu cầu phổ biến đối với phần lớn vị trí việc làm.

Trong bối cảnh đó, Navigos Group khuyến nghị doanh nghiệp chủ động triển khai các giải pháp nhân sự toàn diện, bao gồm tuyển dụng nhân sự chất lượng cao, tư vấn thị trường lao động và mặt bằng lương, cùng các hoạt động kết nối nguồn ứng viên phù hợp theo từng ngành nghề.